Mijn kinderen willen elke dag oefenen op Duolingo, want anders 'verpesten ze hun streak'. Er is zelfs onderzoek gedaan naar de effectiviteit van streaks: mensen die zien hoeveel dagen ze al op rij hebben geoefend, gaan vaker door (Silverman & Barasch, 2023). Maar wat nou als de streak van mensen is die je nog nooit hebt ontmoet? Levari en Norton (2026) onderzochten dit onder bijna 13.000 deelnemers.

Wordt jouw donatie-bereidheid beïnvloed door de streak van donaties van vreemden voor jou?

Ja, zo blijkt het onderzoek van Levari en Norton (2026) onder 12.688 deelnemers. Online deelnemers (via het platform Prolific) kozen tussen een kleine bonus ($0.10 - 0.15) houden of die schenken aan een goed doel. Voordat ze konden doneren, zagen ze willekeurig een van drie berichten:

• Streak: “de laatste 8 deelnemers op een rij doneerden”, en een oproep "Houd de streak gaande".
• Percentage: “ongeveer 80% van de deelnemers doneerde” en een oproep om mee te doen.
• Geen bericht: de controlegroep.

Een streak werkte beter dan een hoog percentage, maar het effect is klein

In de eerste twee studies deden meer mensen mee na het lezen over een streak dan het zien van een van de andere opties.

• Studie 1 (959 deelnemers): Na de streak doneerde 52,7%. Na het zien van een percentage donateurs 44,2%, zonder bericht 40,1%.
• Studie 2 (1.168 deelnemers): Na de streak “De laatste 4 mensen op een rij doneerden” gaf 52,7%. Bij “4 mensen doneerden” (maar zonder streak) gaf 45,6%, zonder bericht 44,0%.
  • Oftewel: dezelfde 4 donoren hadden alleen effect als ze een streak vormden: "op een rij".
• Studie 3 en 4 (920 en 933 deelnemers): Dezelfde richting, met kleinere verschillen.

Een streak geeft het gevoel dat jij diegene na jou kunt beïnvloeden

Na een streak voelden deelnemers meer persoonlijke impact. Ze hadden het gevoel dat ze diegene die na hen kwam konden beïnvloeden door zelf de streak gaande te houden. Druk, verantwoordelijkheid, schuld, karma en bijgeloof verschilden overigens niet tussen de groepen, alleen dat gevoel van persoonlijke impact.

Mensen schatten het aandeel eerdere donoren interessant genoeg lager in na een streak (gemiddeld 60% tegenover 72% in Studie 4). Het gaat dus echt om het horen dat je 'in een streak zit', niet perse het gevoel dat er enorm veel mensen meedoen in totaal. En dat is de magie van een streak; als de x-aantal mensen voor jou aan een stuk door heeft besloten mee te doen, dan wil jij ook graag meedoen. Een percentage ("80% heeft gedoneerd") geeft een feitelijke beschrijving van de werkelijkheid, maar een streak maakt het persoonlijk betekenisvol.

Dat past misschien bij wat ik in BT46 en BT47 schreef over basisbehoeften: het gevoel dat je impact kunt maken op iets of iemand, dat jouw gedrag ertoe doet (competentie). Ook het gevoel van verbondenheid is relevant; wie doneerde, voelde zich meer verbonden met eerdere donoren, ook als je ze nooit ziet of spreekt. Maar dat gevoel van verbondenheid was overigens niet groter als je onderdeel was van een donatie-streak dan als je doneerde zonder deel te zijn van een streak. Misschien halen we dus ook een deel van onze behoefte aan verbondenheid door het gedrag van vreemden te koppelen aan dat van onszelf en ons daarmee onderdeel te voelen van iets gezamenlijk.

Kritische noten op dit onderzoek

• Kleine bedragen, gratis geld. Het ging om 10 tot 15 dollarcent, ongeveer een kwart van de vergoeding die deelnemers met het onderzoek verdienden. Of een donatie-streak ook werkt bij verdiend geld, meer tijd of meer moeite, weten we niet.
• Kleine effecten. Hoe veel invloed een streak had op potentiele donateurs wisselde per studie en het ging steeds om maximaal een aantal procent meer donateurs.
• Een oproep als onderdeel. Alle deelnemers kregen bij hun bericht een oproep om mee te doen en de streak gaande te houden. Het is onduidelijk of mensen de streak uberhaupt opmerken als ze er niet op gewezen worden.
• Eén onderzoeksgroep, online deelnemers. Het ging om online steekproeven met deelnemers die een klein bedrag kregen voor hun deelname. De auteurs noemen zelf dat online steekproeven steeds vaker onbetrouwbaar zijn, mede door AI-gegenereerde antwoorden.

Wat weten we nog niet?

• Bekenden. De streaks bestonden uit vreemden. wellicht kan een streak sterker werken als mensen elkaar kennen, omdat het gevoel van gezamelijkheid en verantwoordelijkheid dan groter is.
• Teams. Een team dat altijd haar targets haalt, heeft een streak op teamniveau. Of een bestaande succesreeks mensen motiveert om bij te blijven dragen, is een open vraag.
• Presteren. Doneren is simpel gedrag, in dit geval ging het ook nog eens om een laag bedrag. Bij taken waarbij je moet presteren, zoals een penalty nemen terwijl jouw team bijna verliest, geeft dat gevoel van persoonlijke invloed hebben over de uitkomsten misschien juist druk. Over presteren onder druk schreef ik in BT39.
• Aandacht en inzet. Werkt het ook bij meer tijd, geld of moeite, en zonder dat iemand de streak benadrukt?
• Lengte. De auteurs vermoeden dat heel lange streaks minder geloofwaardig worden. Hoe lang is te lang?
• Speels. Terwijl ik dit paper las kreeg ik ook het gevoel dat een streak behouden gewoon "leuk" is, het doet me denken aan die filmpjes in een stadion waar bezoekers samen een wave doen. Het voelt gewoon "leuk" om daaraan mee te doen of dat te zien gebeuren, het is speels en laagdrempelig. Zou het speelse element ook een deel van het effect verklaren?

Wat kun je hier concreet mee? Florien’s praktijktips:

Een streak kan mensen helpen mee te doen aan iets kleins. In elke studie werd de streak zichtbaar gemaakt, en werd er een appeal gedaan aan jouw vermogen om de streak gaande te houden. Hoe kun je dit effect inzetten in je dagelijks leven?

• Doet bijna niemand mee? Benadruk een streak. Een praktisch voorbeeld; uren schrijven aan het einde van de week. Niet het meest interessante werk, maar wel belangrijk voor een organisatie. Een bericht zoals "pas 2 mensen hebben hun uren op tijd geschreven" geeft de indruk dat het "normaal" is om je uren te laat te schrijven en motiveert niet om in beweging te komen. Maar hetzelfde formuleren als "al 3 mensen uit jouw team hebben hun uren op tijd geschreven, ben jij de volgende?" zou wel eens motiverender kunnen werken. Of misschien zelfs zoiets als "Vorige week hadden we een streak van 6 teamleden die hun uren op tijd invulden, kunnen we deze week een streak van 9 halen?".
• Definieer streaks flexibel. Misschien ga je langs de deuren om te doneren en geeft niet iedereen in de straat, maar als je al drie dagen achter elkaar op pad bent kun je dat ook benoemen. "In de afgelopen drie dagen heeft er elke dag iemand gedoneerd voor dit goede doel, help mee om de streak te behouden".
• Start een nieuwe streak. In het onderzoek had een gebroken streak geen effect meer, dus begin gewoon een nieuwe als je streak gebroken is. De volgende in de rij kan altijd opnieuw beginnen.
• Als manager, ouder, docent of fondsenwerver: highlight een gezamenlijke streak. "het team heeft al drie dagen op rij de keuken netjes achter gelaten, houd die streak gaande" of "Puck heeft al 10 legoblokjes opgeruimd, kun jij de streak volhouden?" of "6 leerlingen hebben hun huiswerk al bij me ingeleverd, wie houdt de streak gaande en wordt nummer 7?".
• Maak het speels. Als mijn hypothese klopt dat het 'spelelement' van streaks ook motiverend werkt, dan betekent dat ook dat het goed zou kunnen werken om taken die goed zijn voor het grotere geheel, maar van het individu iets vragen, speels te maken.

Een streak van anderen kan de bereidheid vergroten om mee te doen aan iets kleins. Zorg dat mensen de streak zien en nodig ze uit om mee te doen.

Groetjes, en tot volgende week!

Florien

Over the Behavioral Times

📖 Gedragswetenschap voor mensen die er iets mee willen doen. Geen hype, wél bewijs. Elke week gratis in je inbox.

Heb je iets gehad aan de inzichten in deze nieuwsbrief?

➡️ Meld je aan voor de nieuwsbrief — dan krijg je elke editie direct in je inbox.

📤 Stuur dit artikel door naar iemand die er wat aan heeft.

☕ The Behavioral Times schrijf ik in mijn eentje, in mijn eigen tijd. Een donatie is een leuk blijk van waardering. Steun the Behavioral Times

Dr. Florien Cramwinckel Gedragsstrateeg | sparringpartner voor senior experts en MT's

Ik gebruik gedragswetenschap voor echte verbetering, in organisaties én in de wereld. Als sparringpartner voor senior gedragsexperts en MT's help ik hun denken en aanpak te versterken. Zoek jij of je team iemand om aan op te trekken? Plan een kort, vrijblijvend gesprek in.

Kies een moment dat jou schikt →

15 minuten, vrijblijvend, om te kijken of er een fit is.

The Behavioral Times is het platform van gedragswetenschapper Florien Cramwinckel, dat peer-reviewed gedragsonderzoek vertaalt naar de praktijk via lezingen, workshops, adviestrajecten en sparring met gedragsteams en MT's.

Verder lezen?

• Het onderzoek: Levari, D. E., & Norton, M. I. (2026). Collective streaks motivate prosocial behavior. Journal of Experimental Social Psychology, 126, 104941. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2026.104941​
• Silverman, J., & Barasch, A. (2023). On or off track: How (broken) streaks affect consumer decisions. Journal of Consumer Research, 49(6), 1095–1117.
• BT46: https://the-behavioral-times.kit.com/posts/de-derde-basisbehoefte-die-iedereen-vergeet​
• BT47: https://the-behavioral-times.kit.com/posts/de-onderschatte-kracht-van-een-gelijke​