De meeste mensen hebben geen overzicht in hun geld

Onderzoek laat zien dat de meeste mensen geen continu financieel overzicht in hun hoofd hebben.

De meeste mensen weten op een willekeurig moment niet precies:

• hoeveel geld ze maandelijks nodig hebben voor vaste lasten
• hoeveel er gespaard is
• hoeveel er in beleggingen zit
• welke schulden nog openstaan
• wat er deze maand exact binnenkomt en uitgaat

Weet jij dat ook niet? dan is er niets mis met je, maar ben je net zoals de meesten van ons. Gewoon mens dus.

Wat mensen wél weten over hun geldzaken

In plaats daarvan doen de meeste mensen wat de auteurs van Profit First “rekening-bankieren” noemen:

1. je wilt weten hoe je er financieel voorstaat
2. je logt in op je bankrekening
3. staat er veel geld → je voelt je goed en 'rijk'
4. staat er weinig geld → je voelt je niet goed en misschien zelfs 'arm' of 'krap bij kas'.

Dat is het hele systeem. Geen analyse. Geen Excel. Gewoon kijken wat er op je rekening staat en voelen.

En toch blijven we tips krijgen over 'overzicht' en 'budgetteren'

Veel geldadvies gaat uit van een ander mensbeeld. De professionele oplossing is dan vaak:

• meer overzicht creëren
• alles bijhouden
• budgetten maken
• winst- en verliesrekeningen snappen

Voor sommige mensen werkt dat prima. Ben jij zo iemand? Ik snap het, ik vind excel overzichten ook leuk om te maken.

Maar voor de meeste mensen is dat niet zo. Niet omdat ze dom zijn, of ongemotiveerd, of niet geïnteresseerd.

Maar gewoon omdat ze niet zo werken. En vergis je niet, dit geldt dus voor de meeste mensen.

💡 Light bulb moment

Wat nou als ze onze geldsystemen laten aansluiten op hoe mensen écht werken?

• Mensen willen niet continu rekenen.
• Mensen willen gewoon kunnen zien hoe ze ervoor staan, door in te loggen op hun rekening.

En precies daar komt de small plates–aanpak om de hoek kijken.

De small plates–aanpak

Bij eten herkennen we dit allemaal. Geef mensen aan tafel een bord met eten en de kans is groot dat ze hun bord leeg eten.

Niet per se omdat ze zoveel honger hadden. Niet omdat ze die hoeveelheid nodig hadden. Maar omdat we gewend zijn ons bord leeg te eten. En omdat een leeg bord voelt als “klaar”.

Met geld werkt het precies hetzelfde. Als er net salaris is gestort, of een factuur is betaald, dan ziet je bankrekening eruit als een vol bord.
En de neiging is om dat bord ook leeg te eten. Door uit te geven.

Niet omdat het verstandig is, nodig is, of zelfs omdat je het wilt. Maar omdat het beschikbaar voelt.

De oplossing is — net als bij eten — meestal niet:

• alles exact uitrekenen
• calorieën tellen
• elke euro analyseren

Voor de meeste mensen werkt iets veel simpelers beter: Geef jezelf een kleiner bord.

Je eet minder, zonder dat het moeite kost.

Het boek Profit First is oorspronkelijk geschreven voor ondernemers. Het laat zien hoe je zakelijke inkomsten automatisch verdeelt over verschillende posten, zoals kosten, winst en salaris. Maar precies die logica werkt minstens zo goed in het dagelijks leven.

Door je geld niet op één grote hoop te laten staan, maar automatisch te verdelen over kleinere “bordjes”:

• geld voor vaste lasten
• geld voor boodschappen
• geld voor sparen
• geld voor later / pensioen
• geld dat je vrij kunt uitgeven

Dan gebeurt er iets fantastischs: Je geeft alleen maar uit wat er op 'je bordje' (= je rekening voor vrij uitgeven) ligt, en niet meer dan dat. En dat voelt niet als beperking. Sterker nog, je hebt het misschien nauwelijks door.

Het werkzame ingrediënt

Deze aanpak werkt omdat:

• mensen context-gedreven zijn
• zichtbaarheid gedrag stuurt
• mentale belasting omlaag gaat
• zelfcontrole minder nodig is

Je hoeft jezelf niet steeds te corrigeren. Je hoeft alleen het systeem goed in te richten. Net als bij eten.

​
​

Hoe verdeel ik mijn rekening over kleine bordjes?

Dit kun je makkelijk regelen, en het vraagt slechts 1 keer werk.

1. Open een leuke dingen rekening waar je elke maand geld apart zet dat je vrij mag uitgeven.
   • advanced tip: koppel je pinpas/apple pay aan deze leuke dingen rekening en niet aan je andere rekening
2. Laat je vaste lasten afschrijven van een aparte rekening
   • advanced tip 1; zorg dat deze vaste lasten rekening niet is gekoppeld aan je pinpas, apple pay, of wat dan ook, zodat er alleen maar vaste lasten van kunnen worden afgehaald via automatische incasso)
   • advanced tip 2: betaal je boodschappen ook van een aparte rekening en zet er elke maand geld op, zo voorkom je dat je per ongeluk meer geld uitgeeft aan boodschappen terwijl het eigenlijk voor huur oid was bedoeld.
3. Maak zodra er inkomsten zijn direct en automatisch geld over naar je spaar- en/of beleggingsrekeningen
   • advanced tip 3: neem een percentage van je inkomsten ipv een vast bedrag, zodat je spaargeld meestijgt met inkomensstijgingen
   • advanced tip 4: zorg dat je een spaarrekening/beleggingsrekening hebt bij een andere bank waarmee je niet kan inloggen vanaf je telefoon
   • advanced tip 5: maak evt verschillende spaarrekeningen voor verschillende doelen, zoals vakantie, emergencies, huis renovaties, auto, etc.

Ik gebruik dit systeem zelf ook, en ik ben er super enthousiast over. Mijn persoonlijke favoriet is het spaarpotje voor vakanties, waardoor ik opeens als ik een last minute leuk plan heb, gewoon in het potje kan kijken om te zien of er genoeg geld is voor zo'n leuke trip. En het voelt super bevredigend om dan daaruit te kunnen putten.

​
​

Tot de volgende 👋

Florien

​

Over the Behavioral Times

📖 Gedragswetenschap voor mensen die er iets mee willen doen. Geen hype, wél bewijs. Elke week gratis in je inbox.

Heb je iets gehad aan de inzichten in deze nieuwsbrief?

➡️ Meld je aan voor de nieuwsbrief — dan krijg je elke editie direct in je inbox.

📤 Stuur dit artikel door naar iemand die er wat aan heeft.

☕ The Behavioral Times schrijf ik in mijn eentje, in mijn eigen tijd. Een donatie is een leuk blijk van waardering. Steun the Behavioral Times

Dr. Florien Cramwinckel Gedragswetenschapper | consumentengedrag

Ik gebruik gedragswetenschap om resultaten te verbeteren én de wereld rechtvaardiger te maken — met focus op consumentengedrag. Ik neem nieuwe opdrachten aan. Werk je aan een vraagstuk waarbij consumentengedrag een rol speelt? Plan een kort gesprek in.

Kies een moment dat jou schikt →

15 minuten. Jij kiest wanneer. Vrijblijvende kennismaking.

The Behavioral Times is het platform van gedragswetenschapper Florien Cramwinckel, dat peer-reviewed gedragsonderzoek vertaalt naar de praktijk via lezingen, workshops en adviestrajecten.