Doe eens iets wat niet bij je past - en geniet van het resultaat

Ik heb tegenwoordig bruine en oranje kledingstukken in mijn kast. En die kleuren vind ik lelijk. Dacht ik altijd.

Na een kleurenworkshop (aanrader!) en het gewoon uitproberen ben ik behoorlijk van mening veranderd.

Ik ben ook een moestuin begonnen. Ik heb pallet-materiaal opgehaald bij mensen die bezig waren met een verbouwing, en daarvan een bak geklust, samen met mijn oudste zoon. Ik vind mezelf niet echt handig, en ik heb ook niet echt groene vingers. Maar toch is het gelukt! (Alhoewel heel eerlijk: de eerste zaadjes moeten nog in de grond komend weekend. Maar de de bak staat er.)

Maar het meest herkenbaar is misschien dit: de eerste keer dat ik voor een grote groep wilde presenteren tijdens mijn studie, liep ik bij het oefenen knalrood aan. Iemand uit de werkgroep vroeg me serieus: “weet je zeker dat je dit wil doen?” Ik heb doorgezet. Tegenwoordig krijg ik feedback op mijn presentaties zoals “je bent zo’n natuurtalent.”

Dat "weet je dat wel zeker?" of "is dat wel iets voor jou?" zit me altijd dwars, als iemand over jou (of over zichzelf) zegt "IK bepaal wie JIJ bent." Alsof je maar één ding bent. Alsof je nooit iets nieuws mag proberen, leren, of worden.

Ik had een keer de slappe lach in de sauna omdat een vriendin iets van zichzelf omschreef als “out of character” en vervolgens minstens vijf voorbeelden gaf van situaties waarin ze precies datzelfde had gedaan. Op een gegeven moment leek het meer IN character dan al het gedrag wat ze als typisch voor zichzelf beschouwde.

En nu is er nieuw wetenschappelijk onderzoek dat laat zien: Openstaan voor nieuwe ervaringen, levert juist veel goeds op. Ook als je denkt dat het niet bij je past.

Is het goed voor je om je meer open op te stellen dan je van nature bent?

Evy Kuijpers en collega's (vrije universiteit Brussel) vroegen 191 mensen twee weken lang meerdere keren per dag hoe ze zich voelden, én in hoeverre ze meer open stonden voor nieuwe ervaringen toonden dan gebruikelijk.

Dat leverde ruim 14.000 meetmomenten op — één van de meest gedetailleerde designs die er bestaat voor dit soort vragen.

De uitkomst: op momenten waarop mensen meer openheid toonden dan hun gebruikelijke niveau, voelden ze zich beter. Een beter humeur. Minder uitgeput. En geen toename van negatieve gevoelens.

Geen prijs. Geen terugslag. Alleen maar positieve uitkomsten.

Voelt out-of-character zijn fake?

Nee — zo blijkt uit dit onderzoek. In ieder geval niet als het gaat om openstaan voor nieuwe ervaringen. Maar de vraag is begrijpelijk. Het kan veel van je vragen om je anders op te stellen dan je echt bent. Er is ook onderzoek waaruit negatieve effecten blijken van je bijvoorbeeld extraverter opstellen dan je echt bent. Dat kost misschien veel moeite omdat het 'fake' voelt.

Waarom zouden mensen dat dan toch doen? Andere soorten persoonlijkheidskenmerken zoals extraversie en consciëntieusheid worden sociaal erg gewaardeerd; dus dat is een goede reden voor mensen om het af en toe 'te faken'. Maar zelfs bij deze kenmerken vonden onderzoekers vaker positieve effecten van buiten jezelf gaan, waarschijnlijk omdat die eigenschappen van nature meer energiserend zijn, en dus ook positieve effecten opleveren.

Openstaan voor nieuwe ervaringen is een neutraler kenmerk. En in het huidige onderzoek vinden we dus geen negatieve gevolgen van je meer open stellen voor nieuwe ervaringen dan eigenlijk bij je past. Geen vermoeidheid, geen uitputting, niets. Alleen maar positieve gevolgen.

Wat kritische kanttekeningen: het is een redelijk kleine groep deelnemers, en causale richting is lastig vast te stellen. Gaan mensen beter in hun vel zitten van meer openheid, of voelen mensen die toch al goed in hun vel zitten meer ruimte om nieuwsgierig te zijn naar nieuwe dingen?

Maar het patroon houdt stand over 14.000 meetmomenten. Dat is wat.

En: nieuwsgierig zijn, kwetsbaar zijn, iets leren waar je nog niet goed in bent — dat is het tegenovergestelde van nep. Dat is het meest menselijke wat er is.

Concrete tips om meer open te zijn in het dagelijks leven

Probeer deze week iets te doen wat “out of character” voelt.

Niet iets groots. Maar iets waar je eigenlijk een beetje tegenop kijkt als je andere mensen dat ziet doen. Zelf je brood bakken in plaats van het te kopen. Een vraag stellen in een vergadering terwijl je normaal luistert. Je naam opschrijven voor een cursus die je al maanden in je favorieten hebt staan. Die ene opvallende jas aantrekken. Uitreiken naar iemand met wie je al tijden contact wil maken.

De logica is simpel: het gevoel van “dit is niks voor mij” , betekent niet dat het daadwerkelijk niets voor jou is. Misschien kom je erachter dat het juist enorm goed bij je past. Of dat het wel ongemakkelijk voelt, maar dat je er toch ook vrolijk van wordt. Ik heb dit zelf bijvoorbeeld met zingen in het openbaar ;-)

En voor teams geldt hetzelfde. De zin “doe jij dat maar, dat is niks voor mij” is soms precies de reden om het andersom te doen. Die presentatie over het nieuwe rapport niet laten doen door degene die altijd op de voorgrond treedt, maar door iemand die wat meer teruggetrokken is. Niet als experiment, maar omdat mensen groeien van precies die dingen. Denk maar aan mijn voorbeeld van tomaten-presentator tot 'natuurtalent'. Blijf investeren in je eigen groei.

Nieuwsgierigheid is hierbij het sleutelwoord. Niet enthousiasme, niet gedrevenheid, maar de simpele bereidheid om te kijken wat er gebeurt als je iets nieuws doet.

En hier sluit een eerdere editie naadloos op aan: mensen zijn structureel slecht in het voorspellen van hoe intens en hoe lang ze iets zullen voelen. Je kunt soms goed inschatten wát je voelt — ongemak, spanning, onzekerheid. Maar hoe erg het is, en hoe lang het duurt? Dat schat je bijna altijd te hoog in. De knalrode kop bij die eerste presentatie voelde op dat moment super ongemakkelijk. Maar dat was niet het enige gevoel. Het voelde ook heel erg leuk om kennis over te dragen op een groep. En ik besloot me vooral op dat gevoel te richten.

​Waarom je je eigen emoties structureel verkeerd voorspelt — eerdere editie​

Dus: doe die cursus. Geef die presentatie. Trek die kleding aan die je altijd al wilde. Reik uit naar die ene persoon. En ontdek dat je daar waarschijnlijk meer energie van krijgt dan je had verwacht.

Meer weten?

› Kuijpers, E., Wille, B., & Hofmans, J. (2026). Is There a Price to Pretending? Examining the Potential Cost of (Perceived) Counterdispositional Openness. Personality and Social Psychology Bulletin. https://doi.org/10.1177/01461672261424004

Groetjes, en tot volgende week!