Not all men?!

Er is weinig onderzoek waar mijn haren recht overeind van gaan staan als ik het lees. Maar dit artikel is er zo een. Ik weet precies waarom het zo binnenkomt.

Alle vrouwen die ik ken hebben seksueel grensoverschrijdende dingen meegemaakt. Allemaal. In veruit de meeste gevallen is er geen geweld en geen fysieke dwang gebruikt. Maar we herinneren het ons wel, ook tientallen jaren later.

En ik zeg we, omdat ik dit (natuurlijk) ook heb meegemaakt. Een handjevol voorbeelden: De vriend die me altijd probeerde te zoenen als hij dronken was (of ik). De onbekende man in een volle kroeg die me bij mijn borsten greep. De broer van een klasgenoot die bij het zoenen verder ging dan ik wilde. De jongen van mijn studentenvereniging die na een potje stevig zoenen bleef doordrammen of ik “het niet even af wilde maken”, want anders kon hij niet slapen.

​

Mijn voorbeelden zijn allemaal lang geleden; de meeste twintig, vijfentwintig jaar terug. Toen dacht ik dat het normaal was. Dat het erbij hoorde als je ging stappen. Of dat het mijn eigen schuld was, omdat ik gedronken had, of met die jongen had staan zoenen, of überhaupt naar die kroeg was gegaan. Nu, decennia later, zie ik dat heel anders. Ik zie dat deze dingen ook onder seksueel geweld vallen, ook als ik dat zelf niet echt zo labelde, en dat ze niet hadden moeten gebeuren.

Dit zijn geen betekenisloze momenten van een avondje uit. Het zegt genoeg dat ik me ze zo lang later nog herinner.

En dan is het nogal zuur om te lezen dat 84% van de mannen die een voorval rapporteerden in dit onderzoek zegt geen enkele negatieve consequentie aan dit type momenten over te houden. Lekker dan.

Wat kwam er uit dit onderzoek?

Ik stuitte op het paper via Amy Diehl op LinkedIn, een Amerikaanse onderzoeker die genderongelijkheid op de werkvloer vaak scherp in beeld brengt.

De studie is gedaan door Sullivan en Ronis (2026) en de methodologie is minstens zo belangrijk als de uitkomst. Ze ondervroegen 2.689 mannen tussen 18 en 34 jaar in de VS en Canada, volledig anoniem, over hoe vaak ze een vrouw tot seks hadden proberen te krijgen waarvan ze wisten dat ze niet wilde en niet had ingestemd. Het ging uitsluitend om vrouwen met wie ze geen eerdere seksuele of romantische geschiedenis deelden, geen partners dus.

Anonimiteit is hier de hele truc. Eerdere studies, waar mannen wel identificeerbaar waren, kwamen uit op zelfrapportages van 8 tot 24%. Zodra mannen de garantie krijgen dat hun antwoorden niet naar hen herleidbaar zijn, komt er een heel ander getal boven.

Hoe is het mogelijk dat 95% van de ondervraagde mannen iemand dwong tot seks?

In het onderzoek werden mannen gevraagd “In the past four years, how many times have you used any of the following strategies to get (or try to get) a woman to have some type of sex when she did not want to have sex or acted like she did not want to have sex?”

En vervolgens werd er een lijst van 36 strategieën genoemd waarbij mannen konden aankruisen welke van deze strategieën ze hadden ingezet met als doel om seks te krijgen van een vrouw die dat niet wilde.

En waar komt die 95% dan precies vandaan? Nou 95% van de mannen had minimaal 1 van deze strategieën gebruikt om seks te krijgen met een vrouw die het niet wilde. Vrijwel alle mannen in dit onderzoek dus.

Geweld, fysieke dwang of drogeren werd door 9 à 10% van de mannen in dit onderzoek gebruikt. Schokkend hoog, maar niet hetgeen wat het meest voorkwam. Dit past bij wat we onszelf voorhouden over seksueel geweld; dat het altijd met fysiek geweld samengaat. En dan kunnen veruit de meeste mannen zichzelf in de spiegel aankijken en zeggen “dat heb ik nooit gedaan”.

Maar dat zijn niet de enige manieren om iemand te forceren tot seks. De meest gebruikte strategieën zijn: haar vertellen wat ze wilde horen (78% van de mannen), blijven doordrammen (49% van de mannen), vrienden inzetten om haar te overtuigen (47%), een vriendin inzetten om de target vrouw zich veilig te laten voelen en over te halen (44% van de mannen), haar vertellen dat je weet dat ze het wil (39% van de mannen).

Je hoeft geen vrouw fysiek te overmeesteren om in de 95% te vallen. Doordrammen telt. Zeggen wat ze wil horen telt. Wachten tot ze te dronken is om nog goed tegen te stribbelen telt. Zorgen dat haar vriendinnen zijn afgeleid telt. De key hier zit in ‘seks proberen te krijgen met iemand die niet wil’ en niet in welke methode je daarvoor inzet.

Maar, dit onderzoek is hartstikke beperkt hoor!

Natuurlijk heeft het beperkingen. Zelfrapportage is zelfrapportage. Het gaat ‘slechts’ om een paar duizend ondervraagde mannen. De sample is grotendeels werkend, grotendeels hoger opgeleid, hetero, en grotendeels wit. Dat lijkt op het eerste gezicht een reden om de cijfers met een korrel zout te nemen.

Tot je ziet in welke richting die scheefheid werkt. Witte mannen in de sample rapporteren significant meer strategieën dan niet-witte mannen. Hoger opgeleide mannen rapporteren significant meer dan mannen met alleen middelbaar onderwijs. De cijfers zijn dus niet vooral hoog vanwege een marginale groep. Ze zijn vooral hoog bij wat je in Nederland “de zeven vinkjes-mannen” zou noemen. De mannen met alles mee.

Dat ondergraaft een narratief dat veel mensen graag geloven. Dit gedrag komt niet vooral van “de buitenlanders” of “die andere cultuur”. Het komt van onze buurjongens. Onze vrienden. Onze zonen. Onze vaders, broers, neven, collega’s. Die gedachte is ongemakkelijker dan welke methodologische kritiek dan ook.

En zelfs als de cijfers er 50% naast zouden zitten, praten we nog over de helft van alle mannen die zelf rapporteren een vrouw tegen haar wil tot seks te hebben proberen te bewegen. Dat blijft onverteerbaar.

Belangrijker nog: deze cijfers dichten eindelijk het gat dat de literatuur al decennia kent, tussen wat vrouwen rapporteren mee te maken en wat mannen tot nu toe toegaven te doen.

Is het nou echt zo erg?

Laat me hier duidelijk stelling nemen. Iemand forceren om seks met je te hebben, terwijl zij dat niet wil, is fout. Punt.

De schade is reëel. Geen enkele methodologische nuance, geen enkele “maar niet alle mannen” en geen enkele “ja maar context” verandert daar iets aan.

Dat wilde ik gezegd hebben voordat ik het volgende stuk schrijf.

Voor de mannelijke lezer die tot hier is gekomen

Als je dit tot hier hebt doorgelezen, dan is er een grote kans dat je iets herkent wat je zelf ook hebt gedaan, wellicht in een ver verleden, wellicht redelijk recent. En dat is niet makkelijk om onder ogen te zien.

Ik geloof dat je een goed mens kunt zijn, ook als je jezelf hierin herkent.

En je hebt nu een keuze. Je kunt dit wegwuiven. Je kunt jezelf wijsmaken dat het niet echt telt wat je toen deed. Dat het anders ligt bij jou. Dat de vrouw in kwestie er niet echt last van heeft gehad (dat weet je niet). Of dat het überhaupt geen seksueel grensoverschrijdend gedrag was. En dan ga je door. De schade die je hebt veroorzaakt blijft staan. En de kans dat je het opnieuw doet blijft groot.

Of je kunt iets anders doen. Je kunt accepteren dat het onderdeel is van je verleden, dat het schade heeft veroorzaakt, en dat je vanaf nu andere keuzes maakt.

Dat tweede is zwaarder. En betekenisvoller. Ik zei een tijd geleden in een podcastgesprek met Lucia van den Brink iets wat ik hier wil herhalen: it’s not about making mistakes, it’s about repairing after you’ve made mistakes. Niemand komt foutloos door zijn leven. Wat iemand onderscheidt is wat hij doet nadat hij weet dat iets fout was.

En hier is wat volgens mij veel mannen missen in dit frame: het is makkelijk om “goed” te zijn als je de aantrekkingskracht van het alternatief niet kent. Het is pas echt betekenisvol, als je die pull van ‘even blijven proberen’ wel voelt (omdat "ze zo aantrekkelijk is", omdat "je zoveel zin hebt"), maar toch besluit om anders te kiezen. Dat is waar je karakter zichtbaar wordt. Dat is waar je kunt laten zien wie je vanaf nu wilt zijn.

Je eerdere gedrag kun je niet veranderen. Wat je vanaf nu kiest wel, en dat definieert wat voor mens jij wilt zijn.

Hoe zijn we terecht gekomen in een wereld waarbij 95% van de mannen dit doet?

De manier waarop we jongens socialiseren is deel van het antwoord. We leren ze vooral wat ze niet moeten zijn. Niet huilen, niet aarzelen, niet meisjesachtig, niet te kwetsbaar, niet te afhankelijk, niet te soft. Emotionele ontwikkeling, taal voor kwetsbaarheid, modellen voor hoe je intimiteit vormgeeft zonder dat die seksueel of gewelddadig is: daar krijgen jongens veel te weinig in aangereikt.

De cijfers onderstrepen dat. Eenzaamheid onder jonge mannen is hoog. Depressie onder jonge mannen is hoog. Mannen missen gemiddeld de betekenisvolle rollen en relaties die zingeving brengen: vader, verzorger, diepe vriend, minnaar vanuit echte verbondenheid. De honger naar contact blijft onbeantwoord.

Dat blijkt overigens ook uit dit onderzoek. Weet je wat de meest genoemde positieve consequentie was van een ongewillige vrouw overhalen tot seks? Vriendschap en/of een betekenisvolle verbinding. Moet je nagaan; mannen probeerden seks te krijgen, maar ervaarden de meest positieve gevolgen als ze er connectie uit haalden. Als ik daar dieper over nadenk vind ik het eigenlijk heel triest.

Ik denk namelijk dat we mannen te kort doen. We voeden ze op het idee alsof ze alleen maar geïnteresseerd zijn in seks. En dat moet anders. De realiteit is dat mannen dezelfde sociale wezens zijn als vrouwen, ze zoeken naar even diepe verbinding. We reiken ze twee manieren aan om lichamelijke intimiteit te bereiken: seks of geweld. Het wordt tijd voor een beter alternatief. Zodat we niet 95% van onze mannen opvoeden als daders, en vrijwel alle vrouwen slachtoffer van hen worden.

Wat is dan wel wenselijk?

Ellen Laan, de Nederlandse seksuoloog, definieerde seks als gedeeld genot tussen gelijken. Die definitie is wat mij betreft de beste definitie van seks die ik ken. Want “gedeeld genot tussen gelijken” is onverenigbaar met de 36 strategieën uit dit onderzoek. Je kunt iemand niet tot gedeeld genot doordrammen, dronken voeren of isoleren. De definitie sluit problematisch gedrag conceptueel uit. Ze biedt een herijking van wat seks precies inhoudt. Het gaat niet om specifieke handelingen of daden, het gaat om gedeeld genot tussen gelijken. Het gaat, kortom, om verbinding tussen mensen die dat allebei willen.

Wat kun je hier nou mee in je dagelijks leven?

Vanuit gedragswetenschap denk ik dat schuldigen aanwijzen zelden werkt. Moreel is het wellicht bevredigend. Maar praktisch verandert het weinig. Wat wel werkt is systemen ontwerpen waarin dit ongewenst gedrag minder vruchtbare grond vindt.

Dat betekent seksuele vorming die in plaats van met angst en regels begint met genot en wederkerigheid. Dat betekent peer-contexten waarin mannen elkaar kunnen aanspreken zonder hun sociale status te verliezen. Dat betekent vriendengroepen, sportclubs, teams en studentenverenigingen waarin “hij die doordramt wordt naar huis gestuurd” de norm is in plaats van de uitzondering. Dat betekent ouders die hun zonen knuffelen, troosten, en fysiek contact met ze blijven houden en opzoeken. Dat we ze leren hoe je zorgt voor iemand anders. Het betekent diepe vriendschappen met elkaar aangaan, en aan een ander laten weten hoe het echt met je gaat.

Individuele verantwoordelijkheid blijft staan. Elke man is verantwoordelijk voor wat hij zelf deed. De opgave om hier in de volgende generatie structureel andere cijfers van te maken is collectief. Die ligt bij ons allemaal.

Tot slot

95% is een getal dat blijft rondzingen. Dit onderzoek is pijnlijke bevestiging van wat vrouwen al weten. En het is, voor wie ervoor openstaat, een uitnodiging aan mannen om hun definitie over door hun gewenste seks te herzien.

Elke verandering begint met te accepteren wat er is. Dit is wat er is. Het is aan ons om te zorgen dat er nu iets anders voor in de plaats gaat komen.

Meer weten?

De volledige studie: O’Sullivan, L. F., & Ronis, S. T. (2026). Isolate, Inebriate, Intimidate, Repeat: High Rates of Sexual Force Against Women Are Reported When Young Men Given Anonymous Surveys. Journal of Interpersonal Violence. https://doi.org/10.1177/08862605261432630​

Via Amy Diehl op LinkedIn kwam dit paper op mijn radar. Amy schrijft consequent scherp over genderongelijkheid en machtsdynamiek op het werk.

De YouTube-short van mijn gesprek met Lucia van den Brink over fouten maken en herstellen: https://youtube.com/shorts/XJGhkM9zbB8​

Groetjes, en tot volgende week!

Florien

​

Over the Behavioral Times

📖 Gedragswetenschap voor mensen die er iets mee willen doen. Geen hype, wél bewijs. Elke week gratis in je inbox.

Heb je iets gehad aan de inzichten in deze nieuwsbrief?

➡️ Meld je aan voor de nieuwsbrief — dan krijg je elke editie direct in je inbox.

📤 Stuur dit artikel door naar iemand die er wat aan heeft.

☕ The Behavioral Times schrijf ik in mijn eentje, in mijn eigen tijd. Een donatie is een leuk blijk van waardering. Steun the Behavioral Times

Dr. Florien Cramwinckel Gedragswetenschapper | consumentengedrag

Ik gebruik gedragswetenschap om resultaten te verbeteren én de wereld rechtvaardiger te maken — met focus op consumentengedrag. Ik neem nieuwe opdrachten aan. Werk je aan een vraagstuk waarbij consumentengedrag een rol speelt? Plan een kort gesprek in.

Kies een moment dat jou schikt →

15 minuten. Jij kiest wanneer. Vrijblijvende kennismaking.